6. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KONU ANLATIMI 2. ÜNİTE - 2. BÖLÜM
SÜRATİ HESAPLAYALIM
Bir cismin sabit kabul edilen bir noktaya göre zamanla yer değiştirmesine hareket denir. Çevremiz deki evler, ağaçlar ve dağlar hareketsizken yolda yürüyen Ali amca, sınıfta koşuşturan öğrenciler ve penaltı atışıyla kalenin sol üst köşesine yollanan top hareketlidir.
Serin bir yaz akşamı ailemizle çıktığımız gezintide yanlarından geçtiğimiz kişileri arkamızda bıraktığımızı, işi olduğu için bizden daha tempolu yürüyen birinin ise bizi geçip gittiğini görürüz. Hepimiz aynı yol üzerinde yürüyor olsak da bu yolu bitirme sürelerimiz farklı olabilir.
Yukarıda aynı yol üzerinde yarış yapan üç araç görüyoruz. Bu araçlar teknik özellikleri gereğince elbette varış çizgisine farklı sürelerde varacaklardır. Yani aynı yolu farklı sürelerde alacaklardır. Araçların aynı yolu farklı sürelerde alması ancak süratlerinin farklı olmasıyla açıklanabilir.
Sürat birim sürede alınan yoldur ve alınan yolun bu yolu almak için geçen süreye bölünmesiyle bulunur.
Uzunluk birimleri: Santimetre (cm)
Metre (m)
Kilometre (km)
1 metre = 100 santimetre
1kilometre = 1000 metre olduğunu hatırlıyoruz.
Zaman birimleri: Saniye (sn)
Saat (sa,h)
1 saat =60 dakika
1 dakika= 60 saniye
1 saat=3600 saniye idi.
Bir hareketlinin sürati ile yolu almak için geçen sürenin çarpımı bize o hareketlinin aldığı yolu verir. ( Bu ifadeyi sürat = yol / zaman eşitliğinden çıkarttık.)
Sürat – zaman grafiklerinde sürat ve zaman değerleri belirli olduğundan sürat zaman ikilisinin birbiri ile çarpımı o süreye kadar alınan yolu verir. Başka bir ifadeyle sürat – zaman grafiklerinin altında kalan alan bize yolu verir.
HAREKET ENERJİSİ
Konumuzun başında bazı cisimlerin hareketli olduğunu bazılarının ise olmadığını öğrendik. O halde bu cisimlerin hareketlerini (birinin durgun diğerinin hareketli olmasını) birbirinden farklı kılan bir öğe olmalı. Bu fark cisimlerim hareket etmesini sağlayan Hareket Enerjisidir.
Çevremiz de hareket ederken gördüğümüz cisimlerin hepsi bir hareket enerjisine sahiptir ve bu enerji cismin sürati ile doğru orantılıdır. Hareketsiz cisimlerin hareket enerjisi yoktur. (sıfırdır)
ÖRNEK:
Aşağıda belirtilen cisimlerden hangileri hareket enerjisine sahiptir?
· Salıncakta sallanan çocuk
· Durakta servisini bekleyen öğrenci
· Dalında duran kiraz
· Dalından yere düşen elma
· Bisiklet süren çocuk
· Tele konmuş kuş
· Araç kullanan sürücü
· Yürüyerek evine dönen öğrenci
· Irmakta yüzen kağıttan gemi
· Barajda birikmiş su